Muziek
Welkom op onze Q&A-pagina over erfrecht voor artiesten, muzikanten, bands, zangers, producers en DJs.
Welke rechten rusten op mijn muziek?
Op muziek rusten meestal twee soorten rechten: auteursrechten en naburige rechten.
Auteursrecht beschermt zowel de compositie als de songtekst. Dit recht ontstaat automatisch bij het creëren van een origineel werk, zonder dat een registratie vereist is. Als componist of tekstschrijver behoud je het exclusieve recht om te bepalen hoe jouw werk wordt gereproduceerd, uitgevoerd, openbaar gemaakt of bewerkt. Deze bescherming vormt de juridische basis om licenties te verlenen en inkomsten te genereren uit exploitatie waarvoor je royalty's ontvangt.
Op een specifieke uitvoering van muziek rusten naburige rechten voor de 'uitvoerende kunstenaars' zoals de zanger, bandleden of de DJ.
De naburige rechten rusten ook op de opname van de muziek, ook wel de 'masterrechten'. Het komt vaak voor dat een platenmaatschappij beschikt over het exclusieve recht op de opname als 'fonogrammenproducent'. Als er geen label is en de artiest de kosten en organisatie voor de (studio)opname zelf heeft gedragen, kwalificeert de artiest zelf als fonogrammenproducent en heeft hij ook eigendom van de masterrechten op de opname.
Wat gebeurt er met de rechten op mijn muziek bij mijn overlijden?
Auteursrechten en naburige rechten zijn onderdeel van je persoonlijke vermogen (als je ze niet overgedragen hebt). Na je overlijden behoren deze rechten tot jouw nalatenschap en gaan deze rechten over op je erfgenamen, zoals bepaald in je testament of - bij afwezigheid van een testament - volgens het wettelijk erfrecht. De erfgenamen mogen je muziekwerken daarna exploiteren en hebben recht op de bijbehorende inkomsten.
Hoe lang zijn mijn muziekrechten nog geldig?
De auteursrechten zijn geldig tot 70 jaar na je overlijden. Zolang het recht loopt, mogen anderen jouw werk alleen gebruiken met jouw toestemming (of via BumaStemra), en heb jij of je erfgenamen recht op inkomsten uit gebruik.
Bij een muziekwerk met een componist én een tekstschrijver vervalt het auteursrecht 70 jaar na de dood van de langstlevende van hen.
De naburige rechten van artiesten en muzikanten (uitvoerende kunstenaars) vervallen 70 jaar na de vastlegging van de uitvoering.
Als je een specifieke uitvoering hebt vastgelegd in een opname, dan geldt het naburig recht tot 70 jaar na de eerste rechtmatige publicatie of uitzending van die opname. Als een label de opname heeft gemaakt, geldt ook een termijn van 70 jaar na publicatie van de opname.
Wie is mijn erfgenaam als ik geen testament heb?
In een testament kun je zelf bepalen wie je erfgenamen zijn. Je kunt dan aanwijzen wie eigenaar worden over de muziekrechten, wie besluiten mogen nemen over de muziekexploitatie, en wie de bijbehorende vergoedingen mag ontvangen.
Als je geen testament hebt opgesteld, bepaalt de wet wie je erfgenamen zijn en hoe je vermogen – waaronder muziekrechten – wordt verdeeld. Dit gebeurt via het groepenstelsel: erfgenamen zijn ingedeeld in vier groepen. Pas als er in een eerdere groep niemand (meer) in leven is of erfgenaam kan zijn, komt de volgende groep in aanmerking voor de nalatenschap.
De eerste groep erfgenamen zijn je echtgenoot, geregistreerd partner en kinderen. Is een kind eerder overleden, dan erven zijn of haar kinderen (de kleinkinderen) – in diens plaats. De nalatenschap wordt in beginsel gelijk verdeeld tussen je partner en kinderen. Bij een huwelijk of geregistreerd partnerschap geldt de wettelijke verdeling: de partner krijgt alle bezittingen en schulden, en de kinderen krijgen hun erfdeel als een geldvordering. Zij kunnen hun erfdeel meestal pas opeisen als de partner overlijdt of hertrouwt, of bijvoorbeeld bij faillissement van de partner.
Zijn er geen partner of (klein)kinderen, dan erven je ouders samen met je broers en zussen. De kinderen van je broers en zussen erven in hun plaats indien je broer of zus is overleden vóór jouw overlijden. Halfbroers en halfzussen erven de helft van het erfdeel van een volle broer of zus.
Als er niemand meer is in groep 1 of 2, gaat de erfenis naar je grootouders en hun kinderen en kleinkinderen – dus ooms, tantes, neven en nichten. Zijn er ook in groep 3 geen erfgenamen, dan wordt gekeken naar de overgrootouders en hun afstammelingen.
Wat kan ik vastleggen in een testament?
In een testament kun je vastleggen wie jouw erfgenamen zijn en wie jouw muziekrechten erft. Dit kunnen familieleden zijn, maar ook vrienden, een goed doel of een erfgoedinstelling. Je kan de gehele groep als (mede)erfgenamen van de gehele nalatenschap aanwijzen, of je specificeert wie welke rechten krijgt.
Je kunt ook bepalen hoe je rechten beheerd en geëxploiteerd mogen worden na je overlijden. Denk aan:
- Wie jouw werk mag blijven uitgeven of beheren.
- Of je werk (niet) mag worden aangepast, vertaald of verfilmd.
- Of je een executeur wilt benoemen die zorgt voor goede afhandeling van jouw erfenis.
- Of niet-gepubliceerde werken mogen worden uitgegeven.
Als ik meerdere erfgenamen heb - moeten zij dan gezamenlijk besluiten nemen?
Als je meerdere erfgenamen hebt, worden zij samen eigenaar van jouw muziekrechten. Ze vormen dan een gemeenschap en moeten in principe gezamenlijk beslissingen nemen over het beheer en de exploitatie van die rechten. Denk aan zaken als het uitbrengen van muziek, het verlenen van licenties, of het innen van royalty’s.
In de praktijk betekent dit vaak dat alle erfgenamen moeten instemmen met belangrijke beslissingen. Dat kan omslachtig zijn, vooral als er verschillende meningen zijn.
Als erfgenamen het onderling niet eens worden, kan dit leiden tot blokkades of zelfs juridische procedures. Door vooraf goede afspraken te maken, kun je voorkomen dat je muzikale werk stilvalt of dat inkomsten blijven liggen.
Gelukkig kunnen erfgenamen onderling afspraken maken in een 'beheersregeling' om het beheer eenvoudiger te maken – bijvoorbeeld door: één persoon een volmacht te geven om namens iedereen op te treden, de rechten te verdelen in een verdelingsakte, en/of een beheerder aan te wijzen voor het dagelijks beheer van de muziekrechten.
Hoe zit het met de rechten op gemeenschappelijke werken?
Bij muziekwerken zijn de compositie (de muziek) en de tekst vaak afzonderlijke creatieve bijdragen. In het auteursrecht worden deze in principe als aparte werken gezien. De componist heeft het auteursrecht op de muziek, de tekstschrijver op de tekst.
Binnen het maken van de compositie of de tekst kunnen ook meerdere personen samenwerken, waarbij hun creatieve bijdragen samen één ondeelbaar werk vormen. In dat geval delen zij het gemeenschappelijke auteursrecht. Voor gebruik van het werk is in principe toestemming nodig van alle rechthebbenden. Na overlijden gaat iemands aandeel in het auteursrecht over op diens erfgenamen. Die worden dan gezamenlijk rechthebbende met de langstlevende maker(s).
Moet ik mijn persoonlijkheidsrechten overdragen?
De Auteurswet en de Wet op de Naburige Rechten geven een artiest zogenoemde persoonlijkheidsrechten, ook wel morele rechten. Op basis daarvan kun je je bijvoorbeeld verzetten tegen openbaarmaking van de muziek zonder naamsvermelding, of onder een andere naam. Ook kun je je verzetten tegen 'verminking' van het werk.
Tot voor kort was de wettelijke regeling als volgt: na overlijden gingen de persoonlijkheidsrechten alleen over op een andere persoon als deze persoon expliciet was aangewezen bij uiterste wilsbeschikking. Als dit niet geregeld was, zouden de persoonlijkheidsrechten vervallen zodra je overleed.
Let op! De Nederlandse wetgever zag hier een risico in en heeft de Auteurswet per 1 januari 2026 gewijzigd zodat nabestaanden de persoonlijkheidsrechten altijd kunnen uitoefenen, ook zonder dat zij daartoe expliciet zijn aangewezen. Persoonlijkheidsrechten komen nu automatisch aan nabestaanden toe, tenzij een andere persoon is aangewezen.
Wat gebeurt er met mijn muziekcontracten na mijn overlijden?
Als artiest kun je tijdens je carrière verschillende soorten contracten sluiten, ieder met hun eigen functie:
- Een exploitatiecontract met een collectieve rechtenorganisaties zoals Buma/Stemra en Sena.
- Een platencontract met een label voor de opname, uitgave en promotie van jouw muziek.
- Een publishing contract voor het beheer en de exploitatie van de auteursrechten op je composities en teksten.
- Een managementcontract voor de samenwerking met je manager.
- Een boekingsovereenkomst met een boekingsagent, die optredens regelt en contracten sluit met concertzalen, theaters, podia en (festival)organisatoren.
Na je overlijden gaan de contracten in principe over op je erfgenamen. Zij treden dan in jouw rechten en verplichtingen onder deze contracten,
tenzij in het contract specifiek staat dat het eindigt bij overlijden of dat de rechten strikt persoonlijk en niet overdraagbaar zijn. Het is dus belangrijk om de tekst van de contracten goed te (laten) checken.
Hoe gaan BumaStemra en Sena om met het overlijden van een artiest?
BumaStemra is de Nederlandse collectieve beheersorganisatie die de auteursrechten van muzikanten en tekstschrijvers beschermt en zorgt dat zij een eerlijke vergoeding krijgen voor het gebruik van hun muziek. Erfgenamen kunnen zich bij BumaStemra aanmelden als nieuwe rechthebbenden. Hiervoor moeten zij een speciaal formulier invullen en onder meer een verklaring van erfrecht, een kopie van hun identiteitsbewijs en een bankafschrift meesturen. Pas nadat BumaStemra deze documenten heeft ontvangen en verwerkt, worden de royalty’s aan de erfgenamen uitgekeerd. Dit gebeurt op basis van een aparte exploitatieovereenkomst voor erfgenamen.
Sena regelt de vergoedingen voor uitvoerende artiesten en producenten wanneer hun muziek in het openbaar wordt gedraaid. Erfgenamen moeten zich melden bij Sena en aantonen dat zij rechthebbende zijn geworden, meestal via een verklaring van erfrecht. Ook deze rechten worden na overlijden door Sena uitgekeerd aan de erfgenamen, zolang de wettelijke bescherming duurt.
Welke praktische zaken kan ik alvast regelen?
Zorg voor een goede documentatie van je muziekwerken. Houd bij waar je muziek is geregistreerd, wie daar als rechthebbende staat ingeschreven en welke contracten je hebt gesloten.
Daarnaast is het goed om alvast te bepalen wie toegang krijgt tot je 'digitale nalatenschap'. Laat indien gewenst wachtwoorden na voor de volgende platforms- en accounts.
- E-mailaccounts
- Social media accounts
- Drive of cloud omgeving voor opslag van foto's en bestanden
- Online abonnementen
- Entertainment en streamingdiensten
Wie kan mijn portretrecht uitoefenen na overlijden?
Het portretrecht is het recht je te verzetten tegen publicatie van een foto waarop je herkenbaar bent afgebeeld, mits daar een redelijk belang bij is. Een redelijk belang is bijvoorbeeld een commercieel belang als je een 'verzilverbare populariteit' hebt als bekend persoon, of een privacybelang.
Het portretrecht is geen eigendom (vermogensrecht) en gaat daarom niet op dezelfde manier over op de erfgenamen. De Auteurswet regelt dat alleen 'nabestaanden' het recht mogen uitoefenen na overlijden van de geportretteerde. Dit zijn ouders, echtgenoten, geregistreerde partners en kinderen.
De nabestaanden kunnen verbod op publicatie of verwijdering van de foto van de overledene vorderen. In sommige gevallen kan zelfs een vergoeding worden gevraagd voor het gebruik van het portret.
Let op: als de foto in opdracht is gemaakt, bijvoorbeeld bij een fotoshoot, gelden andere regels en mogen de nabestaanden het portretrecht slechts gedurende tien jaar na overlijden uitoefenen.