Welke rechten rusten op mijn werk?

Op dans- en theaterwerk rusten meestal twee soorten rechten: auteursrechten en naburige rechten.

Auteursrecht beschermt een choreografie, regie-concept of theatertekst. Dit recht ontstaat automatisch bij het creëren van een origineel werk, zonder dat registratie vereist is. Als choreograaf, regisseur of maker behoud je het exclusieve recht om te bepalen hoe jouw werk wordt gereproduceerd, uitgevoerd, openbaar gemaakt of bewerkt. Deze bescherming vormt de juridische basis om licenties te verlenen en inkomsten te genereren uit exploitatie, waarvoor je royalty's ontvangt.

Op een specifieke uitvoering rusten naburige rechten voor de uitvoerende kunstenaars zoals de dansers en acteurs op het podium.

Wat gebeurt er met de rechten op mijn werk bij overlijden?

Auteursrechten en naburige rechten zijn onderdeel van je persoonlijke vermogen (als je ze niet overgedragen hebt). Na je overlijden gaan deze rechten over op je erfgenamen, zoals bepaald in je testament of - bij afwezigheid van een testament - volgens het wettelijk erfrecht. De erfgenamen mogen (jouw aandeel in de) werken daarna exploiteren en hebben recht op de bijbehorende inkomsten.

Hoe lang zijn mijn rechten nog geldig?

De auteursrechten zijn geldig tot 70 jaar na je overlijden. Zolang het recht loopt, mogen anderen jouw werk alleen gebruiken met toestemming, en heb jij of je erfgenamen recht op inkomsten uit gebruik.

Bij een werk met meerdere makers — bijvoorbeeld een choreograaf én een componist van de bijbehorende muziek — vervalt het auteursrecht 70 jaar na de dood van de langstlevende van hen.

De naburige rechten voor uitvoerende kunstenaars ontstaan bij het optreden en duren 50 jaar.

Wie is mijn erfgenaam als ik geen testament heb?

In een testament kun je zelf bepalen wie je erfgenamen zijn. Als je geen testament hebt opgesteld, bepaalt de wet wie je erfgenamen zijn en hoe je vermogen – waaronder muziekrechten – wordt verdeeld. Dit gebeurt via het groepenstelsel: erfgenamen zijn ingedeeld in vier groepen. Pas als er in een eerdere groep niemand (meer) in leven is of erfgenaam kan zijn, komt de volgende groep in aanmerking voor de nalatenschap, en dus jouw auteursrechten.

De eerste groep erfgenamen zijn je echtgenoot, geregistreerd partner en kinderen. Is een kind eerder overleden, dan erven zijn of haar kinderen (de kleinkinderen) – in diens plaats. De nalatenschap wordt in beginsel gelijk verdeeld tussen je partner en kinderen. Bij een huwelijk of geregistreerd partnerschap geldt de wettelijke verdeling: de partner krijgt alle bezittingen en schulden, en de kinderen krijgen hun erfdeel als een geldvordering. Zij kunnen hun erfdeel meestal pas opeisen als de partner overlijdt of hertrouwt, of bijvoorbeeld bij faillissement van de partner.
 

Zijn er geen partner of (klein)kinderen, dan erven je ouders samen met je broers en zussen. De kinderen van je broers en zussen erven in hun plaats indien je broer of zus is overleden vóór jouw overlijden. Halfbroers en halfzussen erven de helft van het erfdeel van een volle broer of zus. 

Als er niemand meer is in groep 1 of 2, gaat de erfenis naar je grootouders en hun kinderen en kleinkinderen – dus ooms, tantes, neven en nichten. Zijn er ook in groep 3 geen erfgenamen, dan wordt gekeken naar de overgrootouders en hun afstammelingen.

Wat kan ik vastleggen in een testament?

In een testament kun je vastleggen wie jouw erfgenamen zijn en wie jouw rechten erft — familieleden, vrienden, een goed doel of een erfgoedinstelling. Je kunt ook bepalen hoe je werk beheerd en geëxploiteerd mag worden na je overlijden. Denk aan:

• Wie jouw voorstellingen of choreografieën mag blijven uitvoeren of beheren.
• Of jouw werk al dan niet mag worden aangepast, vertaald of verfilmd.
• Of je een executeur wilt benoemen die zorgt voor een goede afhandeling van jouw erfenis.
• Of niet-gepubliceerde of ongeziene werken mogen worden uitgevoerd of uitgebracht.

Als ik meerdere erfgenamen heb - moeten zij dan gezamenlijk besluiten nemen?

Als je meerdere erfgenamen hebt, worden zij samen eigenaar van jouw rechten. Ze vormen dan een gemeenschap en moeten in principe gezamenlijk beslissingen nemen over het beheer en de exploitatie van die rechten. Denk aan zaken als het uitbrengen van muziek, het verlenen van licenties, of het innen van royalty’s. In de praktijk betekent dit vaak dat alle erfgenamen moeten instemmen met belangrijke beslissingen. Dat kan omslachtig zijn, vooral als er verschillende meningen zijn.

Als erfgenamen het onderling niet eens worden, kan dit leiden tot blokkades of zelfs juridische procedures. Door vooraf goede afspraken te maken, kun je voorkomen dat je muzikale werk stilvalt of dat inkomsten blijven liggen.

Gelukkig kunnen erfgenamen onderling afspraken maken in een 'beheersregeling' om het beheer eenvoudiger te maken – bijvoorbeeld door: één persoon een volmacht te geven om namens iedereen op te treden, de rechten te verdelen  in een verdelingsakte, en/of een beheerder aan te wijzen voor het dagelijks beheer van de rechten.

Hoe zit het met de rechten op gemeenschappelijke werken?

Bij theaterproducties zijn de verschillende creatieve bijdragen — choreografie, regie, dramaturgie, tekst — in principe afzonderlijke werken met eigen rechthebbenden. Tegelijk kunnen meerdere makers zo nauw hebben samengewerkt dat hun bijdragen samen één ondeelbaar werk vormen. In dat geval delen zij het gemeenschappelijke auteursrecht, en is voor gebruik toestemming nodig van alle rechthebbenden.



Na overlijden gaat iemands aandeel in het auteursrecht over op diens erfgenamen, die dan samen rechthebbende worden met de langstlevende maker(s).

Moet ik mijn persoonlijkheidsrechten overdragen?

De Auteurswet en de Wet op de Naburige Rechten geeft een artiest zogenoemde persoonlijkheidsrechten, ook wel morele rechten. Op basis daarvan kun je je verzetten tegen openbaarmaking van de muziek zonder naamsvermelding, of onder een andere naam. Ook kun je je verzetten tegen 'verminking' van het werk.

Tot voor kort was de wettelijke regeling als volgt: na overlijden gingen de persoonlijkheidsrechten alleen over op een andere persoon als deze persoon expliciet was aangewezen bij uiterste wilsbeschikking. Als dit niet geregeld was, zouden de persoonlijkheidsrechten vervallen zodra je overleed.

Let op! De Nederlandse wetgever zag hier een risico in en heeft de Auteurswet per 1 januari 2026 gewijzigd zodat nabestaanden de persoonlijkheidsrechten altijd kunnen uitoefenen, ook zonder dat zij daartoe expliciet zijn aangewezen. Persoonlijkheidsrechten komen nu automatisch aan nabestaanden toe, tenzij een andere persoon is aangewezen.

Wat gebeurt er met mijn contracten na mijn overlijden?

Als maker in de dans- en theaterwereld kun je tijdens je carrière verschillende contracten sluiten:

• Een overeenkomst met een collectieve rechtenorganisatie zoals Lira (tekst) of Norma (uitvoerende kunstenaars).
• Een coproductie- of productiecontract met een gezelschap of producent.
• Een licentieovereenkomst voor het recht van anderen om jouw choreografie of voorstelling uit te voeren.
• Een managementcontract voor de samenwerking met je manager of agent.
• Een opdrachtovereenkomst met een theater, festival of gezelschap.

Na je overlijden gaan deze contracten in principe over op je erfgenamen, tenzij in het contract staat dat het eindigt bij overlijden of dat de rechten strikt persoonlijk zijn. Laat de tekst van je contracten goed checken.

Welke praktische zaken kan ik alvast regelen?

Zorg voor een goede documentatie van je werken. Houd bij welke choreografieën, regieconcepten of voorstellingen zijn geregistreerd, wie daarin als rechthebbende staat en welke contracten je hebt gesloten.

Denk ook aan je digitale nalatenschap — wie krijgt toegang tot jouw archief, opnames en accounts? Laat indien gewenst wachtwoorden na voor:

• E-mailaccounts
• Social media accounts
• Cloud-opslag met repetitie-opnames, scripts en productiedocumentatie
• Online abonnementen en streamingdiensten

Wie kan mijn portretrecht uitoefenen na overlijden?

Het portretrecht is het recht je te verzetten tegen publicatie van een foto waarop je herkenbaar bent afgebeeld, mits daar een redelijk belang bij is. Een redelijk belang is bijvoorbeeld een commercieel belang als je een 'verzilverbare populariteit' hebt als bekend persoon, of een privacybelang.

Het portretrecht is geen eigendom (vermogensrecht) en gaat daarom niet op dezelfde manier over op de  erfgenamen. De Auteurswet regelt dat alleen 'nabestaanden' het recht mogen uitoefenen na overlijden van de geportretteerde. Dit zijn ouders, echtgenoten, geregistreerde partners en kinderen.

De nabestaanden kunnen verbod op publicatie of verwijdering van de foto van de overledene vorderen. In sommige gevallen kan zelfs een vergoeding worden gevraagd voor het gebruik van het portret.

Let op: als de foto in opdracht is gemaakt, bijvoorbeeld bij een fotoshoot, gelden andere regels en mogen de nabestaanden het portretrecht slechts gedurende tien jaar na overlijden uitoefenen.

Heb je nog andere vragen?

Neem contact op met de experts van De Vos & Partners Advocaten